|

اقتصاد شهری در کلان‌شهرها

سعید جهاندیده*

اقتصاد شهری یکی از چندین رشته تخصصی اقتصاد است که ساختار فاصله‌ای (فضایی) شهری و موقعیت خانوارها و بنگاه‌ها را بررسی می‌کند که بر مبنای تقاطع جغرافیا و اقتصاد تعریف می‌شود. اقتصاد شهری با استفاده از ابزارهای اقتصادی، مسائل و معضلات موجود در شهرها مانند جرم و جنایت، آموزش‌و‌پرورش، حمل‌ونقل عمومی و مسکن و... را تحلیل می‌کند. از دیرباز اقتصاد در کلان‌شهرها به‌عنوان عامل محرک توسعه اقتصادی شهری بوده و کانون تمرکز توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، نقش عمده‌ای را در رشد و توسعه پایدار ایفا کرده‌ است. در اکثر کلان‌شهرهای ایران به‌ویژه در کلا‌ن‌شهر تهران، ظرفیت‌های اقتصادی گسترده‌ای وجود دارد که مدیران شهری می‌توانند به‌عنوان مرجع اصلی مدیریت اقتصاد شهری و بازوی اجرائی برنامه‌‏ریزی و مدیریت شهری، برای اجرای پروژه‌ها و طرح‌های خود با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها، مقدمات لازم را برای توانمندسازی شهروندان، افزایش بهره‌وری بخش‌های عمومی و بهره‌گیری از توان مدیریتی، مالی و فنی بخش خصوصی، مقدمات توسعه پایدار را فراهم کنند. از طرفی می‌توانند در ارائه خدمات به شهروندان، ضمن کاهش هزینه‌ها، کارایی و تأثیرگذاری خدمات را ارتقا دهند. به عبارتی فعالیت‌های توسعه‌ای در زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی، عمرانی، اقتصادی، حمل‌ونقل گردشگری و محیط‌زیستی از سوی مدیران شهری (شهرداری‌ها) در بلندمدت رضایتمندی شهروندان را به ارمغان می‌آورد. با وجود مصوبه خودکفایی مالی شهرداری‌ها از سال 1362 و تلاش‌های زیاد انجام‌شده در سال‌های گذشته، امروزه علاوه بر ناکافی‌بودن منابع درآمدی، شهرداری‌ها با مسئله‌‏ای به نام ناپایداری منابع مالی و درآمدی همواره دست‌وپنجه نرم می‌کنند. به‌همین‌دلیل مدیران کلان‌شهرها در زمینه برنامه‌‏ریزی مناسب برای کسب منابع درآمدی پایدار، هنوز بخش عمده‏ای از درآمد شهرداری را از منابع ناپایدار مانند عوارض ساختمانی (تراکم‌فروشی) و تخلفات مربوطه به دست می‌آورند که در درازمدت اثرات سوء زیادی بر بخش‌های مختلف زندگی شهری و زیست‌محیطی گذاشته است.

در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه به شهرداری‌ها به‌عنوان یک پیمانکار بزرگ که فعالیت‌های عمرانی و خدماتی شهر را انجام می‌دهد، نگریسته نمی‌شود؛ بلکه شهرداری‌ها به‌عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی برخاسته از مردم است که وظیفه فعالیت‌های به سمت توسعه پایدار شهری، فرهنگی و توسعه انسانی را مورد توجه قرار می‌دهند. امروزه که کلان‌شهرهای کشور نمادی از فرهنگ و اقتصاد به شمار می‌آیند و دارای ظرفیت‌های بالقوه در گستره اقتصادی و اجتماعی هستند؛ برنامه‌ریزی برای به‌کارگیری این توانایی‌ها و قابلیت‌های جذاب برای رشد و توسعه پایدار با کمک کارشناسان و نخبگان اقتصادی و مدیریتی اهمیتی چندین‌برابری پیدا می‌کند. * عضو هیئت‌مدیره اتاق بازرگانی ایران و کره جنوبی

ارسال نظر

 

آخرین اخبار