2021/04/15
۱۴۰۰ پنج شنبه ۲۶ فروردين

كودكی ناتمام

گيسو فغفوري

مستندها گاه پنجره‌ای هستند به دنیایی متفاوت از دنیای تحت سلطه فیلم‌ها و سریال‌هایی پرطرفدار و همین تفاوت و جزئیات است كه می‌تواند آنها را خاطره‌انگیز كند یا به‌مثابه دانسته‌های جدید در ذهن بماند؛ اما گاهی مستندهایی ساخته می‌شوند كه دیدن آنها مانند یك تجربه جدید، یك سفر عالی یا مروری است بر روزگار پشت سر گذاشته كه در هیچ جایی بیان نشده یا با چنین زاویه‌ای به آن پرداخته نشده است. این مستندها برای من همین‌گونه بود. ناصر صفاریان نامی آشناست در زمینه مستندسازی درباره توجه به شعر و شاعران؛ از‌این‌رو جای تعجبی ندارد كه پس از سه‌گانه «من فقط شاعرم، جناب سروان!»، «شب شیدایی»، «خاطره‌های خط‌خطی» درباره ترانه، به سراغ شعر، آن هم شعر كودكان رفته است. او در مستند «كودكی ناتمام» با همراهی علی‌اكبر زین‌العابدین به سراغ شاعران نام‌آشنای كودك مانند شكوه قاسم‌نیا، ناصر كشاورز، علی‌اصغر سیدآبادی، مصطفی رحماندوست و... رفته و این مبحث را در این 40 سال بررسی كرده است. سال‌هایی كه بسیاری از كودكان با اسلحه و جبهه پشت سر گذاشتند و در معرض درخواست‌هایی بودند. سال‌هایی نوستالوژیك كه به امروز و علاقه‌مندی به ساسی مانكن رسیده است. مسیری كه شاعران شناخته‌شده كودكی بیان می‌كنند چگونه توانستند از عناصر زندگی روزمره برای كودكان بگویند، عناصری كه در آن نه خبری از آرمان باشد نه از مشكلات سیاست؛ بلكه فقط كودك باشد و دنیای زیبای كودكی. این فیلم كه مجموعه‌ای از تصاویر خاطره‌انگیز و گاه دلهره‌آور گذشته را در بر می‌گیرد، نشان می‌دهد چه روزهایی پشت سر گذاشته شده تا به امروز برسیم و كودكان آن روزها و پدران و مادران این روزها چه تلاشی كرده‌اند تا كودكان‌شان به سرنوشت‌شان دچار نشود و كودكی كودكان‌شان ناتمام نماند. فیلم مجموعه‌ای است از روایت‌های بهترین شاعران كودك امروز كه هركدام دریچه‌ای را به گذشته باز می‌كنند، تحلیل می‌كنند و دنیای شعر كودك را می‌گشایند. توانایی صفاریان در مستندسازی و پژوهش و تسلط همكارش زین‌العابدین و حضورشان در چارچوب خانه و آشپزخانه این شاعران كودك سبب شده تا مخاطب لحظه‌ای خسته نشود؛ با اینكه در برابر بارش اطلاعات قرار می‌گیرد و در حجمی از خاطرات غرق می‌شود.
برادران امیدوار در آمریکای لاتین
بسیاری از ما با نام اولین جهانگردان ایرانی یعنی برادران امیدوار (عیسی و عبدالله) آشنا هستیم. آنان كه از سال 33 سفر به دور ایران و دنیا را با شعار «همه متفاوت، همه خویشاوند» با موتورسیكلت آغاز كردند و شدند نخستین آسیایی‌ها كه به قطب شمال و جنوب بروند. شاید دیدن یك فیلم سیاه‌و‌سفید 55ساله كه عبدالله آن را با كمترین امكانات ساخته؛ آن‌هم در روزگاری كه با گوگل‌ارث و كلی امكانات دیگر جهان را می‌توان از خانه دید، به نظر بعضی‌ها شاید جالب به نظر نرسد اما تجربه منحصربه‌فردی از سفر به كشور و آشنایی با دنیا و خواسته‌ها و آداب و رسوم و موسیقی آن سال‌ها است. فیلم از «اكوادور» آغاز می‌شود؛ كشوری كه می‌گویند مركز دنیا است، جایی كه زمین به دو قسمت شمال و جنوب تقسیم می‌شود، در آنِ واحد هم می‌توان در نیمكره شمالی بود، هم نیمكره جنوبی.
مرگ بر 2020
وقتی سال 2020 آغاز شد، همه چیز انگار به هم ریخت. این به‌هم‌ریختگی آن‌چنان بود كه بسیاری در گوشه و كنار جهان آرزو كردند كاش این سال به پایان برسد. این مستند سینمایی تعدادی از اتفاقات عجیب را با حضور بازیگران شناخته‌شده، به صورت كمدی بیان كرده است تا شاید اندكی از بار سختی و حماقت آن بكاهد. از ماجراهای ترامپ و كرونا و مشكلات اقتصادی و... در این فیلم 70‌دقیقه‌ای نتفلیكسی آمده است.
پادشاه دونات
شاید تصاویر زیبای دونات‌ها و شیرینی‌ها، در هر زمانی لذت‌بخش باشد؛ اما وقتی مستند پادشاه دونات را درباره مؤسس كامبوجی آن در آمریكا می‌بینید، وارد كشوری می‌شوید كه چطور خمرهای سرخ آن را تصرف كردند، كودكان‌شان را در مزارع برنج در مقابل یك كاسه برنج روزانه مجبور به كار كردند و یك میلیون ساكنان پنوم پن را از خانه و زندگی‌شان تبعید كردند. اینكه چطور یك افسر مهاجر می‌تواند هم شركت و هم قنادی‌ای بسازد كه در سراسر آمریكا فعالیت کند و هم پناهگاه بسیاری از خویشاوندان پناهنده كامبوجی خود در آمریكا شود.

 

 

دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.